Gjatë javës së parë të marsit 2026, grupi teknik i punës EU4Nature, i përbërë nga ekspertë nga CREA-FL dhe Universiteti i Firences, kreu një mision të rëndësishëm në terren në disa zona të mbrojtura në Shqipërinë qendrore dhe jugore. Misioni synonte jo vetëm të vlerësonte degradimin mjedisor dhe rreziqet hidrogjeologjike, por edhe të vlerësonte fizibilitetin teknik të ndërhyrjeve të ardhshme të restaurimit të afta për të mbrojtur biodiversitetin, duke përmirësuar njëkohësisht sigurinë dhe qëndrueshmërinë e komuniteteve rurale.
Nga Parku Kombëtar Bredhi i Hotovës deri në Zagori, ekipi identifikoi disa vende kritike të prekura nga erozioni dhe paqëndrueshmëria e shpateve që kërcënojnë rrugët dhe infrastrukturat rurale lokale. Vëmendje e veçantë iu kushtua zbatimit të mundshëm të Zgjidhjeve të Bazuara në Natyrë dhe teknikave të bioinxhinierisë për stabilizimin e shpateve dhe mbrojtjen e brigjeve të lumenjve, duke përdorur materiale natyrore të disponueshme në nivel lokal, siç janë druri dhe speciet vendase të bimësisë. Misioni gjithashtu theksoi ndikimin e kullotjes së pakontrolluar, veçanërisht nga dhitë, në proceset e rigjenerimit natyror të pyjeve dhe përpjekjet e ardhshme të ripyllëzimit.
Aktivitetet në terren vazhduan më pas në Parkun Kombëtar të Malit Dajti, ku ekspertët vlerësuan një zonë të madhe pyjore ende të prekur nga pasojat e zjarrit të vitit 2007. Misioni u përqendrua në vlerësimin e masave të mundshme të restaurimit ekologjik që synojnë përshpejtimin e rinatyralizimit të pyjeve, zvogëlimin e erozionit të tokës, mbështetjen e rigjenerimit të pyjeve dhe zbutjen e presionit të kullotjes që aktualisht pengon rritjen natyrale të pemëve të reja të ahut. Ndërhyrje të tjera lokale u vlerësuan gjithashtu përgjatë rrugës provinciale të Shën Gjergjit, ku mund të kërkohen punime për stabilizimin e shpatit.
Në Parkun Kombëtar të Shebenikut, ekipi teknik u përqendrua në sistemet e lumenjve dhe rrjedhat ujore të prekura nga prerjet e rënda të shtratit të lumit dhe proceset e përhapura të erozionit që kërcënojnë infrastrukturat e vendosura në rrjedhën e sipërme të zonave të banuara. Misioni theksoi rëndësinë e ndërhyrjeve të integruara në shkallë pellgu ujëmbledhës, të afta për të kombinuar restaurimin e ekosistemit me uljen e rrezikut dhe mbrojtjen e komuniteteve lokale.
Një nga momentet kyçe të misionit ishte vizita në sitin e rehabilitimit të Bovillës, i konsideruar si një shembull i suksesshëm se si teknikat e restaurimit mjedisor dhe bioinxhinierisë mund të zbatohen në mënyrë efektive në Shqipëri përmes bashkëpunimit me ekspertë vendas të pylltarisë dhe kompani private si Lurimi Shpk. Në sit u demonstrua rëndësia e përdorimit të specieve lokale dhe materialeve vendase, duke përfshirë shtyllat prej druri nga pisha, gështenja dhe shelgu i zi, duke siguruar që punimet e rehabilitimit të mbeten plotësisht të integruara me ekosistemin rrethues.
Të dhënat dhe vlerësimet teknike të mbledhura gjatë misionit tani po kontribuojnë në Analizën e Transferueshmërisë që po kryhet në vijim, e cila do të mbështesë replikimin e modeleve të suksesshme të restaurimit dhe Zgjidhjeve të Bazuara në Natyrë në zona të tjera të mbrojtura të synuara nga programi EU4Nature.
Përgatitur nga AICS – CREA